Tworzywa sztuczne w gospodarstwie domowym są dziś powszechną częścią życia. Znajdziesz je w opakowaniach żywności, butelkach, kosmetykach, środkach czyszczących, ubraniach, a także w najróżniejszych drobiazgach, z których korzystasz na co dzień. Niektóre produkty z tworzyw sztucznych są praktyczne i mają długą żywotność, inne używa się tylko przez kilka minut, a potem stają się odpadami. W tym artykule dowiesz się, czym są tworzywa sztuczne, gdzie najczęściej spotykasz je w domu i jak stopniowo ograniczać ich ilość.
Treść artykułu
Czym są tworzywa sztuczne?
Tworzywa sztuczne to materiały składające się głównie z długich łańcuchów cząsteczek, które nazywamy polimerami. Polimery to, zgodnie z fragmentem zamieszczonym na stronie publi.cz, „… substancje organiczne pochodzenia naturalnego (np. kauczuk) lub syntetycznego (mogą mieć również charakter nieorganiczny – np. silikony). Typowymi przykładami substancji organicznych są drewno, rośliny, ropa naftowa, gaz ziemny itp.”. Można je znaleźć w opakowaniach, sprzęcie elektronicznym, meblach, odzieży, a także w budownictwie. Jednak właśnie ich trwałość stanowi jednocześnie problem, ponieważ produkty z tworzyw sztucznych mogą utrzymywać się w środowisku przez bardzo długi czas.
Segregacja tworzyw sztucznych
Jak segregować tworzywa sztuczne? W europejskich gospodarstwach domowych tworzywa sztuczne najczęściej trafiają do żółtego pojemnika, do którego zazwyczaj można wyrzucać butelki PET, plastikowe kubki, torebki, folie lub różne opakowania plastikowe. Przed wyrzuceniem warto opróżnić opakowania, a butelki PET zgnieść, aby zajmowały jak najmniej miejsca w pojemniku. Nie ma jednak potrzeby ich dokładnego mycia, o ile nie wymagają tego lokalne przepisy dotyczące wywozu odpadów.

Nie każdy przedmiot z tworzywa sztucznego automatycznie trafia do żółtego pojemnika. Zanieczyszczone opakowania, niektóre materiały wielowarstwowe, sprzęt elektroniczny lub większe wyroby z tworzyw sztucznych mogą trafić gdzie indziej. Ponadto zasady mogą się różnić w zależności od gminy, dlatego najlepiej kierować się informacjami podanymi bezpośrednio na pojemnikach lub na stronie internetowej lokalnej firmy zajmującej się wywozem odpadów.
Tworzywa sztuczne w gospodarstwie domowym według pomieszczeń
Odpady z tworzyw sztucznych powstają nie tylko w kuchni. Jeśli przyjrzycie się gospodarstwu domowemu dokładniej, zauważycie, że tworzywa sztuczne pojawiają się praktycznie we wszystkich pomieszczeniach.
Tworzywa sztuczne w kuchni
W kuchni często spotyka się butelki PET, torebki, folie, kubeczki po żywności, plastikowe pojemniki, butelki po oleju lub środkach czyszczących. Dużą część odpadów stanowią również opakowania po żywności.
Pomocne mogą być na przykład szklane pojemniki, butelki ze stali nierdzewnej, materiałowe woreczki na pieczywo lub torby na zakupy wielokrotnego użytku. Kupując żywność bez opakowań lub w większych opakowaniach, można jeszcze bardziej zmniejszyć ilość odpadów.

Czy wiesz, jak segregować papier?
Tworzywa sztuczne w łazience
W łazience można znaleźć plastikowe butelki po szamponach, żelach pod prysznic, mydłach w płynie i kosmetykach. Z tworzyw sztucznych są również szczoteczki, kubeczki, grzebienie lub niektóre opakowania artykułów higienicznych.
Alternatywą mogą być na przykład mydła i szampony w kostkach, kosmetyki w opakowaniach papierowych lub szklanych oraz akcesoria drewniane i bambusowe. Nie ma jednak potrzeby natychmiastowego wyrzucania wszystkich plastikowych produktów, które masz w domu. Bardziej ekologiczne jest po prostu dokończenie ich używania, a przy kolejnym zakupie wybranie innej opcji.
Tworzywa sztuczne podczas sprzątania
Również sprzątanie domu generuje dość dużą ilość odpadów z tworzyw sztucznych. Należą do nich butelki po środkach czyszczących, jednorazowe gąbki, woreczki z folii mikrotenowej czy niektóre przybory do sprzątania.
Ciekawą opcją są koncentraty środków czyszczących, które rozcieńcza się w domu wodą, wkłady uzupełniające lub domowe środki czyszczące. Zamiast jednorazowych ściereczek można używać ściereczek nadających się do prania. Gąbki do naczyń można z kolei zastąpić nowoczesną zmywaczką ze stali nierdzewnej, która nie rysuje naczyń i z której łatwo zmywa się resztki jedzenia.
Jak zminimalizować ilość plastiku w domu?
Ograniczanie plastiku nie musi zaczynać się od wielkiego sprzątania domu i wyrzucania wszystkiego, co jest z plastiku. Znacznie ciekawsze jest najpierw ustalenie, gdzie powstaje najwięcej odpadów plastikowych, i skupienie się właśnie na tych miejscach. Niektóre zmiany są przy tym zaskakująco proste i nie muszą prawie nic kosztować.
- Wkłady zamiast nowych opakowań: W przypadku niektórych środków czyszczących, kosmetyków lub mydeł można kupić większy wkład i wielokrotnie używać oryginalnej butelki.
- Plastikowe opakowania, których nie musisz widzieć: Plastikowe woreczki znajdują się na przykład wewnątrz pudełek z niektórymi produktami spożywczymi, w opakowaniach odzieży lub jako część różnych opakowań wielowarstwowych. Dlatego podczas zakupów warto zwracać uwagę nie tylko na sam produkt, ale także na jego opakowanie.
- Zaopatrz się w pudełko z przyborami do napraw: Guziki, zamki błyskawiczne, taśma klejąca, igła lub podstawowe narzędzia mogą przedłużyć żywotność przedmiotów, które w przeciwnym razie trafiłyby na śmieci. Dotyczy to również przedmiotów z tworzyw sztucznych, które często wystarczy tylko nieznacznie naprawić.
- Wykorzystujcie opakowania po żywności wielokrotnie: Czyste plastikowe pojemniki lub kubeczki mogą posłużyć na przykład do porządkowania drobiazgów, sadzonek lub przechowywania materiałów. Nie musicie ich od razu wyrzucać tylko dlatego, że nie spełniają już pierwotnego przeznaczenia.
- Podczas zakupów zwracaj uwagę na stężenie: Skoncentrowany środek, który w domu rozcieńcza się wodą, może oznaczać mniej opakowań i mniej transportu. Nie zawsze więc największe opakowanie jest automatycznie najbardziej praktyczne.
- Spróbuj przeprowadzić „audyt” plastiku w swoim domu: przez tydzień zbieraj plastikowe opakowania, które w przeciwnym razie trafiłyby do śmieci. Pod koniec tygodnia sprawdź, czego zgromadziło się najwięcej. Być może okaże się, że największy problem nie leży tam, gdzie się go spodziewałeś.
Nie chodzi o to, by wyeliminować z domu każdy plastikowy przedmiot. Znacznie sensowniejsze jest ograniczenie jednorazowego użytku, naprawianie rzeczy, korzystanie z nich jak najdłużej oraz prawidłowe sortowanie tego, czego już naprawdę nie potrzebujesz. Nawet niewielka zmiana, powtarzana każdego dnia, może w ciągu roku oznaczać zaskakującą ilość odpadów, które w ogóle nie powstaną.

Ecobricks
Ecobricks to butelki PET wypełnione czystymi i suchymi odpadami z tworzyw sztucznych, które są stopniowo ubijane w środku, tak aby powstała twarda „plastikowa cegła”. Mogą one służyć na przykład jako materiał do niektórych projektów społecznych lub drobnych budów. Celem jest przede wszystkim wykorzystanie trudnych do przetworzenia tworzyw sztucznych, które w przeciwnym razie trafiłyby do odpadów mieszanych. Ecobrick nie zastępuje jednak zwykłego segregowania odpadów. Tworzywa sztuczne, które można odpowiednio posortować i poddać recyklingowi, lepiej jest wyrzucać do odpowiedniego kontenera.
Do wykonania ecobricka potrzebna jest przede wszystkim czysta i całkowicie sucha butelka PET oraz odpowiednie miękkie odpady z tworzyw sztucznych, na przykład torebki, folie lub opakowania. Tworzywo sztuczne należy pociąć na mniejsze kawałki, stopniowo wkładać do butelki i mocno ubijać za pomocą drewnianego patyczka. Butelka powinna być wypełniona naprawdę ciasno, a powstała „cegła” – twarda. Ważne jest, aby nie dodawać mokrych, brudnych ani biologicznych odpadów oraz sprawdzić wcześniej, czy tak powstałe ecobricki są rzeczywiście przydatne w Twojej okolicy.

Może Cię również zainteresować: Wełna merynosowa: Jak ją prać i właściwie o nią dbać
Źródła: bekuplast.cz – Jak se plasty vyrábějí a k čemu se používají?, paitonenergy.com – Ecobricks: A Revolutionary Solution for Modern Plastic Waste Management

Markéta Soukalová jest studentką architektury interesującą się literaturą i sztuką. W wolnym czasie lubi czytać książki i próbować doskonalić swoje umiejętności pisarskie. Copywritingiem zajmuje się już drugi rok, a pisanie stało się jej hobby.